Kampen om tungtvannet – MINISERIAL – Recenzja

Kampen om tungtvannet (pol. Bitwa o ciężką wodę) – międzynarodowa koprodukcja historyczna stacji NRK1 (Norsk Rikskringkasting). Miniserial wojenny pod norweską batutą, w reżyserii Per-lava Sørensena. Za produkcję serialu odpowiada Filmkameratene A/S (norweskie studio produkcyjne z siedzibą w Oslo), Sebasto Film & TV (duńskie studio produkcyjne -> København K), AB Svensk Filmindustri (szwedzka wytwórnia filmowa powstała w wyniku połączenia Skandii i Svenska Bio), Headline Pictures (brytyjska wytwórnia filmowa założona przez Marka Shivę i Stewarta Mackinnona), Sirena Film (czeska wytwórnia filmowa założona przez Artemio Benkiego), SVT (Sveriges Television) oraz NRK1 (Norsk Rikskringkasting), przy współudziale MEDIA Programme of the European Union.

GATUNKI : historyczny / wojenny
KRAJ PRODUKCJI : Norwegia  Dania  UK  Szwecja  Czechy

Miniserial Kampen om tungtvannet liczy 6 odcinków. Premierowo był on nadawany na kanale NRK1 od 4 stycznia 2015 roku do 1 lutego 2015 roku.

Kampen om tungtvannet – MINISERIAL – Recenzja

OPIS WPROWADZAJĄCY BEZ SPOILERÓW

Serial opowiada o akcji sabotażowej wysadzenia norweskiej fabryki wytwarzającej tzw. ciężką wodę. Oddział aliantów trenuje w Szkocji w 1942 roku akcję sabotażową, która ma być zrealizowana w Vemork na obrzeżach Rjukan.

W 1933 roku Werner Heisenberg w Sztokholmie odbiera Nagrodę Nobla. Przed wybuchem wojny stawia się na przymusowe przesłuchanie w siedzibie SS. Tam jest krytykowany, że odmówił wcześniej wstąpienia do NSDAP. Heisenberg tłumaczy się jednak, że jest fizykiem, ale oficer wytyka mu, że bierze on za wzorce Żydów takich jak Albert Einstein i Niels Bohr. Ponadto zarzuca mu gejostwo i fikcyjny ślub z kobietą, w celu ukrycia swojej orientacji seksualnej. Tym samym Heisenberg dostaje wojskowy przydział. Z czasem natomiast dostaje propozycję pracy nad energią jądrową. Rząd finansuje wszystkie składniki, ale Heisenberg przypomina o ciężkiej wodzie. Tą wytwarzają jedynie w Norwegii przy produkcji sztucznego nawozu. Jest ona skutkiem ubocznym, ale on mógłby ją wykorzystać w reakcji atomowej. Po wykładzie przed oficerem wojskowym, Werner Heisenberg dostaje natomiast przydział do projektu, którego celem jest stworzenie bomby atomowej.

Niemcy składają Norwegii zlecenie na ciężką wodę z fabryki Norsk Hydro. O fakcie niemieckiego zamówienia na ciężką wodę dowiadują się Francuzi. Ci składają kontrpropozycję biznesową na zakup tej wody. Zarządcy fabryki dobijają targu, a z zapłatą poczekać mogą do czasu, aż Francuzi wygrają tą wojnę. Sytuacja na froncie zmienia się jednak diametralnie. 9 kwietnia 1940 roku Niemcy rozpoczynają operację Weserübung w celu zajęcia Danii oraz Norwegii. Operacja kończy się szybkim sukcesem, a Norwegowie zgadzają się na produkcję w Norsk Hydro Vemork ciężkiej wody dla okupantów. Dyrektorem zakładów zostaje Bjørn Henriksen, a w fabryce pracuje również znajomy Heisenberga. To nieprzychylnie nastawiony okupantom naukowiec Leif Tronstad. Z czasem jednak w obawie przed wykryciem wyjeżdża on do Londynu, a tam zostaje zaangażowany przez aliantów w koordynację akcji sabotażowej na fabrykę Norsk Hydro w Vemork na obrzeżach Rjukan.

Kampen om tungtvannet – MINISERIAL – Recenzja – ANALIZA – część 1

Na początku 2015 roku miłośnicy produkcji historycznych dostają ciekawy serialowy dramat wojenny od stacji NRK1. Fabuła miniserialu skupia się na fabryce Norsk Hydro w Vemork na obrzeżach Rjukan. To ją alianci próbują unieszkodliwić, aby ta nie pomogła Niemcom zdobyć wszystkich składników do produkcji broni zagłady, jaką okazała się w przyszłości bomba atomowa. Fabryka ta wytwarzała bowiem dla Großdeutsches Reich tzw. ciężką wodę. Tą dzisiaj stosuje się między innymi jako moderator w reaktorach atomowych typu CANDU. Może być również wykorzystana do produkcji bomby atomowej i taki plan mieli niemieccy dowódcy wojskowi podczas II wojny światowej.

Nad jej opracowaniem zaangażowany był noblista Werner Heisenberg. Właściwie chciał on pracować jedynie przy reaktorach atomowych. Jednak podczas wojny wszystkich nazistów bardziej interesował atom w bardziej destrukcyjnym zastosowaniu. Stąd zgodził się on na przydział do projektu nad konstrukcją takiej bomby. Zrobił to niechętnie, ale równocześnie z troski o bezpieczeństwo swojej rodziny. Heisenberg bowiem dobrze rozumiał swoją sytuację po wstępnym przesłuchaniu SS. Wiedział, co może spowodować odmowa pracy dla chwały III Rzeszy. W serialu Kampen om tungtvannet (pol. Bitwa o ciężką wodę) śledzimy więc wojenne losy Wernera Heisenberga.

Sam serial równolegle ukazuje jeszcze widzom dwie inne ścieżki fabularne. Pierwsza z nich dotyczy dyrektora fabryki Bjørna Henriksena. Ten przyjmuje pracę dla Niemiec jak każdą inną. Fabryka daje bowiem zatrudnienie prawie wszystkim mieszkańcom Rjukan. Dla Henriksena bez znaczenia jest dla kogo będą oni wypełniać zlecenie. Ważne, że nadal będą mieć pracę. Innego zdania jest jego żona, choć ta wspiera męża. Wie jednak, że praca dla okupanta może im się odbić czkawką. Szczególnie, gdy ci aresztują miejscowych pracowników podejrzanych o działanie na szkodę fabryki. To może ściągnąć na nich nienawiść, gdyż Bjørn jest dyrektorem i mógłby temu zaradzić. Stąd Ellen stara się być tą ludzką twarzą w tej całej sytuacji, w której się teraz z mężem znaleźli.

Kampen om tungtvannet – MINISERIAL – Recenzja – ANALIZA – część 2

Trzecia ścieżka fabularna ukazuje natomiast wojenne losy Leifa Tronstada. Przed wojną był on naukowcem na Norweskim Instytucie Technologii w Trondheim. Pracując w Norsk Hydro Vemork chciał on z początku sabotować plan przekazywania Niemcom pozyskanej ciężkiej wody. Ci jednak skrupulatnie patrzyli miejscowym na ręce, gdyż podejrzewali sabotaż. Poza tym dane wywiadowcze sugerowały, że będą próby storpedowania ich planów pozyskania ciężkiej wody. Alianci obawiali się bowiem próby stworzenia na jej bazie bomby. Szczególnie gdy Francuzi byli zaznajomieni z zastosowaniem ciężkiej wody w energetyce jądrowej. Tym samym w obronie przed wykryciem, Leif Tronstad wyjeżdża do Londynu. Tam szybko zostaje wciągnięty w plan akcji sabotażowej na terenie zakładów w Rjukan. Jako znający najlepiej sytuację na miejscu, Leif Tronstad zostaje nawet koordynatorem całej akcji. No a skoro serial nosi tytuł Kampen om tungtvannet (pol. Bitwa o ciężką wodę), to łatwo się domyśleć, że losy Leifa są tutaj najważniejszym i głównym wątkiem całego serialu.

Plany aliantów w sprawie zakładów w Rjukan są rozbieżne. Amerykanie planują pójść po najniższej linii oporu i zbombardować z powietrza całą fabrykę. Jakoś nie bardzo się przejmują tym, że pracują tam miejscowi Norwegowie. Celem jest obrona większej populacji przed potencjalną bombą, którą mogą stworzyć Niemcy. Cel natomiast uświęca środki. Leif Tronstad próbuje ich przekonać, że atak z góry nic nie da. Bomby nie przebiją się bowiem przez poziomy piwniczne, a to tam należy podłożyć ładunki wybuchowe. Na jego plan przystają natomiast Brytyjczycy. Ci organizują dla Leifa grupę, której zadaniem jest dostać się na teren fabryki i podłożyć tam ładunki wybuchowe. Tym samym grupa operacyjna odeśle w diabły niemieckie plany pozyskania ciężkiej wody. Dowódcą całej operacji jest szkocki pułkownik John Skinner Wilson. Szkolenia bojowego sabotażystom udziela natomiast Julie Smith. Ta robi na Leifie z początku chłodne i wyrafinowane wrażenie, ale później ta dwójka znajduje ze sobą wspólny język.

Kampen om tungtvannet – MINISERIAL – Recenzja – ANALIZA – część 3

Miniserial Kampen om tungtvannet (pol. Bitwa o ciężką wodę) przedstawia widzom autentyczną historię. Operacja unieszkodliwienia zakładów w Rjukan była wieloetapowa. Jedna udana akcja bombowa nie zniechęciła Niemców do porzucenia planów pozyskania ciężkiej wody. Wojskowi oficerowie III Rzeszy mieli już w głowach bowiem wizję takiej śmiercionośnej broni, która mogłaby przeważyć losy całej wojny. Skoro w konwencjonalny sposób nie udało się zdobyć Londynu, to co byłoby, gdyby można go było zdmuchnąć za pomocą takiej bomby. Stąd kazali odbudowywać każdorazowo zniszczone części fabryki, a alianci ponawiali akcje sabotażowe. Dla nich to również kluczowa kwestia, aby nigdy Niemcy nie zbudowali bomby z pomocą ciężkiej wody przekazywanej z fabryki Norsk Hydro w Vemork na obrzeżach Rjukan.

No a co możemy powiedzieć o postaciach z omawianego serialu ? W większości przypadków są to postacie historyczne, jak na historyczny serial przystało. Są jednak pewne wyjątki od tej reguły. Fikcyjną postacią jest tutaj chociażby brytyjska oficer Julie Smith. Fikcyjnymi postaciami jest tutaj ponadto małżeństwo Henriksenów. Dyrektor fabryki Bjørn Henriksen jest tu ukazany jako starszy mężczyzna, który przed wojną był żołnierzem rezerwy królewskich norweskich sił zbrojnych. Jego żona Ellen Henriksen jest tu natomiast ukazana jako ta, która dba o ich wizerunek w oczach innych mieszkańców Rjukan. Pracują oni bezpośrednio dla okupanta i żyją za to ponad stan. To z całą pewnością nie wpływa dobrze na ich wizerunek w oczach miejscowych i raczej ubogich mieszkańców. Stąd kobieta stara się nawet zająć rodziną jednego z aresztowanych pracowników fabryki. Co jakiś czas przypomina również mężowi, że nie warto stawiać na zdychającego konia.

Kampen om tungtvannet – MINISERIAL – Recenzja – O AKTORACH

No dobrze, to teraz czas przyjrzeć się tym postaciom, zarówno autentycznym, jak i fikcyjnym, od strony czysto aktorskiej. W postać Wernera Heisenberga w tym serialu wcielił się Niemiec Christoph Bach. Zagrał on chociażby Hansa-Joachima 'Angie’ Kleina w miniserialu „Carlos„.

Leif Tronstad, to aktorsko Norweg Espen Klouman Høiner. Wcześniej zagrał on Erika w filmie „Reprise„. Julie Smith, to natomiast w rzeczywistości angielska aktorka Anna Friel. Serialowo to tytułowa „Marcella„. Zagrała również Charlotte 'Chuck’ Charles w „Pushing Daisies” oraz Odelle Ballard w „American Odyssey„.

Kurt Diebner, to aktorsko Andreas Döhler. Zagrał on chociażby Torstena Wächtera w serialu „Faster than Fear„. Deckera odegrał tu natomiast Marc Ben Puch.

Jens-Anton Poulsson, to w rzeczywistości Benjamin Helstad. Serialowo to między innymi Harry w „Ragnarok” oraz Lars w „Grenseland„. Joachima Rønneberga zagrał tu natomiast Tobias Santelmann. Serialowo to Olav Haraldsson w „Beforeigners” oraz Peter Vinge w „Den som dræber„.

Pułkownik John Skinner Wilson, to aktorsko Pip Torrens. Serialowo to chociażby Cary Warleggan w „Poldark„, Nicolas Pratt w „Patrick Melrose” oraz Tommy Lascelles w „The Crown„. To również Herr Starr od drugiego sezonu serialu „Preacher„, Lord Massen w „The Nevers„, jak i Cassel w „Versailles„.

Knut Haukelid, to aktorsko Frank Kjosås. Serialowo to Hartmann w „Exit” oraz Bamse w netflixowym „Lilyhammer„. Clausa Helberga zagrał tu natomiast Christian Rubeck. Serialowo to Utenriksminister w „Nobel„.

Ellen Henriksen, to aktorsko Maibritt Saerens. Serialowo to Anette Karlslund z „Den som dræber – Fanget af mørket” oraz Susanne Birk Simonsen w „Bedrag„. Ponadto wystąpiła jeszcze jako Ine Frølich w „Gidseltagningen” oraz jako Janni w „Julefeber„.

Bjørna Henriksena zagrał tu natomiast Dennis Storhøi. Serialowo to Ekeberg we wspomnianym wyżej „Nobel” oraz Tor w produkcji Netflixa „Home for Christmas„. Ponadto wystąpił on w filmie „The 13th Warrior„.

Kampen om tungtvannet – MINISERIAL – Recenzja – PODSUMOWANIE

Serial Kampen om tungtvannet (pol. Bitwa o ciężką wodę) skupia się w dużej mierze na tajnej operacji wysadzenia fabryki Norsk Hydro w Vemork na obrzeżach Rjukan. Jest to więc ten typ seriali wojennych, co bardziej skupia się na jednej operacji i losach poszczególnych bohaterów związanych z trzonem fabularnym akcji niż na pokazaniu działań wojennych. Mamy tu jednak elementy rodem z kina akcji, jak chociażby narciarka ucieczka sabotażysty, która przypomina szaleństwo Jamesa Bonda po górskich stokach z filmu „On Her Majesty’s Secret Service” (pol. W tajnej służbie Jej Królewskiej Mości). Na koniec serialu twórcy przygotowali natomiast dla widzów krótką notkę, co stało się z postaciami, które odegrały w tej opowieści kluczową rolę. Cała historia jest natomiast emocjonująca i porusza ciekawy epizod z okresu II wojny światowej. Jeżeli tego oczekujecie od seriali wojennych, to Kampen om tungtvannet (pol. Bitwa o ciężką wodę) powinien przypaść Wam do gustu.

Udostępnij w social mediach