Exterminate All the Brutes – MINISERIAL – Recenzja

Exterminate All the Brutes (polski tytuł: Wytępić całe to bydło) – HBO ORIGINAL – serial oryginalny HBO. Serial dokumentalny bazujący na literaturze faktu, z elementami dokumentu fabularyzowanego. Miniserial powstał na podstawie książek: Exterminate All the Brutes – autorstwa Svena Lindqvista, Silencing the Past: Power and the Production of History – autorstwa Michela-Rolpha Trouillot oraz monografii An Indigenous Peoples' History of the United States – autorstwa Roxanne Dunbar-Ortiz. Twórcą i narratorem serialu jest Raoul Peck. Za produkcję miniserialu odpowiada HBO Documentary Films (AT&T), Velvet Film (niemieckie studio produkcyjne), ARTE France (Association relative à la télévision européenne -> francusko-niemiecka grupa medialna) oraz Sky Documentaries (brytyjski kanał premium grupy Sky-> Comcast).

GATUNKI : dokumentalny / dokument historyczny / docudrama
KRAJ PRODUKCJI : USA UK Niemcy Francja

Miniserial Exterminate All the Brutes liczy 4 odcinki (części). Premierowo był on nadawany na kanale premium HBO od 7 kwietnia 2021 roku do 8 kwietnia 2021 roku. Następnie 1 maja 2021 roku serial zaprezentowano na antenie Sky Documentaries. Serial został również udostępniony na platformie HBO MAX. W Polsce całość możemy obejrzeć w języku polskim na platformie HBO GO.

Exterminate All the Brutes – MINISERIAL – Recenzja

OPIS WPROWADZAJĄCY BEZ SPOILERÓW

Dokument opowiada o skutkach kolonizacji, która często niosła za sobą przesłanie eksterminacji tubylczej ludności. Ten czteroczęściowy serial dokumentalny zapewnia podróż w czasie, odsłaniającą mroczne karty w dziejach ludzkości. Podczas swojej osobistej podróży Raoul Peck dekonstruuje sposoby nie tylko tworzenia, ale i tuszowania historii. Skupia się przy tym na aktach wyzysku i ludobójstwa stojącego za europejskim kolonializmem.

Raoul Peck analizuje i osadza w nowym kontekście dziedzictwo ludobójstwa rdzennych Amerykanów i amerykańskiego niewolnictwa oraz ich ogromny wpływ na naszą teraźniejszość. Materiały dokumentalne zostały zestawione z fabularyzowanymi scenami nakręconymi na podstawie napisanego przez Pecka scenariusza. Wszystko po to, aby stworzyć spójną, wielowątkową opowieść, w której rzeczywistość i fikcja splatają się, zwiększając jej dramaturgię.

Exterminate All the Brutes – MINISERIAL – Recenzja – ANALIZA – część 1

Wiosna 2021 roku przynosi na HBO kontrowersyjny serial dokumentalny Exterminate All the Brutes. Polski tytuł tej produkcji brzmi jeszcze bardziej dobitnie – Wytępić całe to bydło. O jakie bydło może chodzić ? Oczywiście o ludzkie bydło, ponieważ jest to brutalna metafora. Dokument bowiem skupia się na analizie historii, która niemal od zawsze kreowała pewne wytyczne, wysunięte przez białą rasę. Można je streścić w tych kilku słowach: Wytępić całe to bydło. Ta myśl przyświecała Rasie Panów przy ekspansji kolonialnej, przy wojennych czystkach etnicznych oraz przy kształtowaniu się niewolnictwa. I choć dzisiaj białe społeczeństwa próbują się w tej kwestii jeszcze bardziej wybielić historycznie, to pamięć ludności czarnoskórej oraz rdzennych Amerykanów pozostaje wiecznie żywa. Nawet przy ogólnym fałszowaniu i zakłamywaniu historii. To właśnie próbuje nam powiedzieć poprzez ten serial jego twórca Raoul Peck.

Miniserial Exterminate All the Brutes (polski tytuł: Wytępić całe to bydło) jest swoistym vblogiem reżysera. No tak możemy powiedzieć, gdyż jest to jego osobiste i emocjonalne podsumowanie historii oraz otaczającego nas świata. Na początku należy więc nadmienić kim jest ów Raoul Peck. To czarnoskóry Haitańczyk, co powinno wiele wyjaśniać, skąd tak głębokie emocjonalnie przesłanie płynące z tego serialu. Zawodowo to natomiast reżyser nominowany do Oscara za film Nie jestem twoim murzynem. Stylem twórczości kinematograficznej od zawsze przypomina on Spike’a Lee (red. z którego sylwetką biograficzną możemy się zapoznać w serialu dokumentalnym „Dear…„). Przy omawianym serialu współpracował on natomiast z wymienionymi na wstępie autorami książek. Tym samym, jak sam podkreśla, ten serial to również ich opowieść. Opowieść o stałej eksterminacji czarnoskórej ludności, eksterminacji Indian oraz wszelkim ludobójstwie innych niż rasa biała społeczności z naszego globu.

Exterminate All the Brutes – MINISERIAL – Recenzja – ANALIZA – część 2

Mocne ? TAK, ale i co tu dużo mówić – prawdziwe. Do białych widzów raczej inaczej przemawia ten serial, niż do Afrykanów, czy Afroamerykanów. Podobnie sprawy się mają z odbiorem tego serialu przez społeczności rdzennych Amerykanów. Raoul Peck w czterech częściach tego serialu przypomina widzom, jak na przestrzeni wieków biała rasa odnosiła się do innych mieszkańców tej planety. Próbuje uzasadnić, na ile to możliwe, skąd wzięło się to poczucie wyższości białej rasy. Dlaczego przez wieki to właśnie Biali dominowali inne rasy i to bez względu na okoliczności. Pokazuje to na przykładzie ekspansji kolonialnej Europejczyków, którzy praktycznie wszędzie gdzie dotarli nieśli śmierć miejscowej ludności. Ludności innej niż przybyli na ich ląd Europejczycy.

W pierwszym odcinku serialu zatytułowanym „The Disturbing Confidence of Ignorance„, reżyser Raoul Peck analizuje wątki nienawiści i uprzedzeń, które przewijają się w historii świata. Peck skupia się na dziedzictwie Stanów Zjednoczonych, które powstały w wyniku kolonizacji. Punktuje przy tym jak biali kolonizatorzy dymali plemiona indiańskie. Wszystkie zawarte z nimi układy z czasem łamali, bo zawsze darmowa ziemia była dla nich niezwykle kuszącym kąskiem. W odcinku premierowym Peck skupia się jednak nie tylko na samej kolonizacji. Omawia również nazistowski program eksterminacji, jak i podobne koncepcje, które zdobyły popularność w świecie szeroko rozumianego Zachodu. Nie szczędzi przy tym jadu i wylewania hektolitrów żalu. Również nie zamierza przy swojej narracji liczyć się ze słowami. No a to widać, skoro drugi odcinek nosi tytuł „Who the F*** is Columbus„.

Exterminate All the Brutes – MINISERIAL – Recenzja – ANALIZA – część 3

Raoul Peck w swojej narracji podkreśla stałe zakłamywanie historii. To właściwie oczywista oczywistość, jak mawiał klasyk. Historię piszą bowiem przecież zwycięzcy. Dla Pecka to wersja historii napisana przez ludzi trzymających władzę. Historia przeważnie przedstawia zatem jedną stronę medalu. Tak jest dzisiaj tłumaczony kolonializm oraz wyzysk tubylczej ludności. Peck zarzuca również kłamstwo historii okresu rewolucji. Dzisiaj mówi się głośno o Wojnie Secesyjnej, czy Rewolucji Francuskiej, ale nikt nie wspomina o haitańskim powstaniu, które otworzyło drogę do niepodległości wielu krajów Ameryki Północnej i Południowej.

Czasami można się więc z serialu Exterminate All the Brutes czegoś nowego dowiedzieć, bo raczej wybijanie Indian jest wszystkim dobrze znane. Interesująco również prezentują się prezentowane w serialu ruchome grafiki map. Na przykładzie mapy Stanów Zjednoczonych burzone cegły kolejno od Atlantyku po Pacyfik ukazują postępy w przejmowaniu ziemi od rdzennych mieszkańców tego lądu. Ciekawie również prezentuje się animacja przesyłu na przestrzeni lat, czarnej ludności Afryki w różne rejony świata. Wszystko to jest synchronizowane z osią czasu.

W serialu tym występują również elementy fabularyzowane. Ich jest jednak stosunkowo mało, więc nie ma co się spodziewać takich proporcji między dokumentem, a fabularyzowaną akcją, jak chociażby w serialu „Mars„. W większości tych scenek bierze udział Josh Hartnett, który się oczywiście wciela w różne postacie. Aktora możemy kojarzyć z serialu „Penny Dreadful” oraz z postaci Danny’ego Walkera w filmie „Pearl Harbor„.

Exterminate All the Brutes – MINISERIAL – Recenzja – ANALIZA – część 4

Na jakie jeszcze ciekawe elementy zwraca uwagę serial Exterminate All the Brutes (polski tytuł: Wytępić całe to bydło) ? Jego twórca dość często nawiązuje do twórczości literackiej Josepha Conrada. Pisarz sam z autopsji poznał bowiem mechanizmy wyzysku czarnej ludności Afryki w Kongo, które było wówczas prywatnym poletkiem belgijskiego króla Leopolda II. Raoul Peck często więc odnosi się do jego książki „Jądro ciemności”, która dobitnie ukazuje problem kolonializmu w Afryce. Ponadto Peck często serwuje nam krótkie scenki z różnych filmów, aby ukazać kontekst sytuacji, o której mówi swoim widzom.

Reżyser analizuje również trwający od wieków proces militaryzacji. Od starań Jerzego Waszyngtona, aby uruchomić produkcję broni w Ameryce, po okrucieństwa wojny w Hiroszimie i Nagasaki. Podkreśla przy tym jak istotny w tym wszystkim był postęp technologiczny. Jak te nowe technologie przyczyniały się do zwiększania dysproporcji między cywilizowanymi narodami ,a dzikimi ludami Afryki, czy Ameryki. W tym kontekście zwraca on uwagę na masowe ludobójstwa, które praktycznie nigdy nie przemijają.

Finalnie reżyser nawiązuje do czasów współczesnych i nastrojów nacjonalistycznych w wielu krajach świata. Iskierką nadziei jest jednak dla niego walka o równość rasową, która współcześnie przejawia się w obejmowaniu przez rdzennych Amerykanów stanowisk państwowych w USA. Ostatni odcinek to również jego osobista podróż do krajów, które w różnym stopniu odcisnęły na nim i jego psychice swoje piętno.

Exterminate All the Brutes – MINISERIAL – Recenzja – PODSUMOWANIE

Ciężko jednoznacznie ocenić serial Exterminate All the Brutes (polski tytuł: Wytępić całe to bydło). W produkcji tej Raoul Peck podchodzi do wszystkiego w bardzo emocjonalny sposób. Z jednej strony zarzuca białej rasie fałszowanie historii i przedstawianie jej według własnej narracji. Sam jednak w omawianym serialu robi podobnie, stając w kontrze do białego, europocentrycznego myślenia. Tym samym przedstawia on drugą stronę płotu, ale ciągle tylko jedną stronę, nie szukając przy tym w żaden sposób kompromisu i równowagi. Przy tym wszystkim czasami potrafi zaprzeczyć samemu sobie. Z jednej strony ciągle winą o całe zło obarcza białą rasę, a gdy pokazuje przejawy współczesnego nacjonalizmu prowadzącego do nienawiści rasowej, to w jednym szeregu z Białymi pokazuje Turka – Erdoğana.

Podobnie sprawa się ma z jego analizą niewolnictwa w Ameryce. Z jednej strony zadaje retoryczne pytanie, jak bardzo chorzy umysłowo byli ludzie, którzy wymyślili niewolnictwo czarnoskórej ludności. Z drugiej strony pomija jednak fakt współczesnego niewolnictwa ekonomicznego oraz handlu żywym towarem, to jest kobietami w charakterze seksualnym, bez względu na ich rasę.

Nie mniej jednak od strony filozoficznej analizy historii, serial Exterminate All the Brutes (polski tytuł: Wytępić całe to bydło) może się spodobać wielu widzom. Raoul Peck niejednokrotnie nazywa rzeczy po imieniu i ukazuje ciągle obecne na naszej planecie zagrożenia równości. Jeżeli taka narracja przypada Wam do gustu, to śmiało możecie sięgnąć po ten miniserial. To produkcja oryginalna HBO, więc serial stale będzie czekać na Was na platformie HBO GO.

Udostępnij w social mediach